کتابنامه

 

 

 

 

مقالات

خاموشی دادای همدان / مهدی به‌خیال

شرحی از روزهای آخر زندگی دادای همدان*

عکس از فرزاد سپهر

عکس از فرزاد سپهر

علی‌اکبر محمودی‌وثاق فرزند غلام‌رضا ابن مش‌زمانِ دالاندار (کاروانسرای حاج صفرخان)، جمعه‌شب (۲۹مرداد) در سن ۶۳سالگی بر اثر عارضه قلبی درگذشت. او در یکم اسفندماه سال ۱۳۲۰در محله‌ باغچه (جنب مسجد امامزاده عبدالله) در شهر همدان به دنیا آمد و پس از فارغ‌التحصیلی از دبیرستان علوی در اداره پست و تلگراف شهرستان رزن (از توابع همدان) مشغول به کار شد.

ادامه مطلب

گفته‌ها و ناگفته‌ها/ مهدی به‌خیال

از شش‌سال اقامت عارف در همدان*

 

عارف قزوینی 1288ﻫ ش.

عارف قزوینی ۱۲۸۸ﻫ ش.

میرزاابوالقاسم مشهور به عارف قزوینی (۱۲۵۷ـ۱۳۱۲ﻫ‌.‌ش.)شاعری شوریده‌حال‌، رندی یک‌لا‌قبا، و وطن‌پرستی شجاع بود که زندگی‌اش را فدای وطن و آزادی کرد، و هرگونه حرف زشت و ناپسند و تبعیدهای مکرر را بـه جان خرید، اما حقیقت را زیرپا نگذاشت و هیچ‌گاه وطن‌خواهی را برای خود وسیله‌ی کسب و کار نکرد، و از این راه نَه زری اندوخت و نَه خیانتی از او سر زد.‌

عارف کنسرت‌هایی برپا نمود برای مردم، و شُهره شد به شاعر ملّی که به شایستگی چنین لقبی سزاوارش بود، و به قول دکتر محمد‌علی اسلامی‌ندوشن:«در طی صدسال اخیر‌، اگر یک‌‌نفر را بخواهیم نام ببریم که عنوان شاعر ملّی به او ببرازد‌، آن ابوالقاسم عارف قزوینی است‌.»[۱]

ادامه مطلب

پایانِ شبِ سُخن‌سرایی/ مهدی به‌خیال

یادی از جلال‌الدین همایی*                                                                                                                           

پایان شبِ سخن سرایی[۱]

می‌گفت به سوز دل هُمایی

جلال‌الدین همایی، عکس از مریم زندی.

جلال‌الدین همایی، عکس از مریم زندی.

«هُمایی استاد نامور و مُبرّزِ  ادب و عرفان و حکمت و نجوم قدیم، «شبِ سُخن سرایی» را بِه‌ پایان آورد. مرگش چون زندگانیش آرام بود. از عجایب آن‌است که او دیرتر از اقران خود به دانشگاه خوانده شد و اگر چه در مرگش دانشگاه یادی از او نکرد، اما همایی مقام والای خود را در سینه‌ی مردم عارف و راستین خواهد داشت»[۲]

ادامه مطلب

خاموشی عباس فیضی/ مهدی به‌خیال

راوی فرهنگ عامه‌ی همدان*

عباس فیضی در کتاب‌فروشی خود در خیابان شهدا (عکس از مجموعه‌ی مهدی به‌خیال)

عباس فیضی، کتاب‌فروشی خود، خیابان شهدا (عکس از مجموعه‌ی مهدی به‌خیال).

عباس فیضی، فرزند میرزا زین‌العابدین فیضی، در ۴مرداد ۱۳۲۵ﻫ.ش. در شهر همدان، در محله‌ی «نظربیگ»، در خانواده‌ای اصیل دیده به جهان گشود. وی تحصیلات مقدماتی را در رشته‌ی ادبیات تا مقطع دیپلم در دبیرستان رضاشاه آن شهر (شریعتی اکنون) گذراند. پدر او که از پایه‌گذاران فرهنگ نوین در همدان بود، در سن ۱۶‌سالگی توانست «دبستان نوین» را پایه‌گذاری کند. او بیش از ۷۰‌سال از عمر پربرکت ۹۹‌ساله‌ی خود را در راه خدمت به فرهنگ آن دیار گذاشت. عباس فیضی که تنها پسر او بود، در دامان چنین پدری نشو و نما یافت و از کودکی به آداب و رسوم و فرهنگ همدان علاقه‌مند گردید.

ادامه مطلب

شاعری که گوهر خوبان بود/ مهدی به‌خیال

یادی از علی‌محمد آزاد*

 

این شهر که امروز به نام همدان است

ماناصدفِ گوهر خوبان جهان است

«آزاد یکی از اساتید علوم ادب است

که نظیر او کمتر یافت می‌شود.»

[وحید دستگردی]

علی‌محمد آزاد.

علی‌محمد آزاد.

علی‌محمد آزاد (شاعر و نویسنده) در سال ۱۲۶۲ﻫ.ش. (= ۱۳۰۲ﻫ.ق.) در کوی شازده‌حسین همدان متولد شد. او چندسال بیش‌تر نداشت که پدر خود را از دست داد و تحت کفالت برادران بزرگ‌تر از خود درآمد و با آن‌که برادران او در بازار مشغول به کار بودند و از او هم همین خواسته را داشتند؛ اما او تن به خواسته‌ی آن‌ها نداد و به تحصیلات روی آورد و پس از گذراندن تحصیلات مقدماتی، سپس ادبیات، فقه و اصول «برای تکمیل آموخته‌ها در سال ۱۳۲۴ﻫ.ق. به تهران رهسپار شد، در این شهر نزد اساتید فن از قبیل آقا شیخ‌علی حکمی، میرزا‌طاهر تنکابنی، حاج‌ شیخ عبدالنبی نوری و امثال آن (رح) مدت ۳سال کمر به میان بست و باکوشش فراوان تلمذ نمود تا آن‌که در علوم ادبیه و فقه و اصول و کلام و حکمت مهارت یافت… و ضمناً در همان اوقات در مدارس جدیده‌ی تهران مانند مدرسه‌ی محمودیه و مدرسه‌ی کاظمیه (که امروز به دبیرستان فیروزآبادی معروف است) به تدریس پرداخت…[۱]»

ادامه مطلب

گجینه‌ای بی‌مانند/ مهدی به‌خیال

علی دهباشی و بخارایش*

کار روی کار، بخارا روی بخارا

DSC09368

تهران، خانه‌ی علی دهباشی، ۲۴ اردیبهشت ۱۳۸۹ (عکس از: مهدی سهرابی‌نوید).

گفت‌وگو با مشاهیر، گردآوردن بیش از هشتاد جلد کتاب، مقالات متعدد برای مطبوعات، برگزاری شب‌های بخارا که به بیش از هشتاد شب**رسیده است. شب‌هایی که به یادماندنی پُرشور و بدون سَروصدا طی می‌شود. آرشیوی از مقالات منتشر نشده‌ی اساتید که به بیش از پنج‌ هزار صفحه می‌رسد و عکس‌هایی از مشاهیر که در حدود شصت ‌هزار فایل شده است و هم‌چنین کلکسیونی که جغدهای فراوان در آن یافت می‌شود و مهم‌تر از آن کلکسیونی دیگر که شامل مداد، خودکار و خودنویس‌های چیره‌دست‌ترین قلم به‌دستانی است که روزی روزگاری مهم‌ترین اثر خود را با آن خلق ‌کرده‌اند، خودنویسِ صادق هدایت، اسلام کاظمیه، سیمین دانشور، صادق چوبک، فریدون آدمیت، سید جلال آشتیانی، شاهرخ مسکوب، ملک‌المتکلمین، پرویز اذکائی، نصرت کریمی و رضا سیدحسینی بعضی از آن‌هاست. اما به این‌ها تنها نباید بسنده کرد بایستی دیگر وسایل زندگی‌شان را هم به این لیست اضافه کرد از یخچال دکتر موسی عمید گرفته تا رادیوی دکتر عبدالحسین زرین‌کوب و اگر بخواهیم از اساتید دیگر نام ببریم باید از عینکِ علی‌اکبر دهخدا تا قطره‌ی چَشمِ (رفع خستگی) انجوی شیرازی هم به آن اضافه کنیم.

ادامه مطلب

هجران شاعری پرحاشیه/ مهدی به‌خیال

سرگذشت حسن هجران*

چه خوش باشد به گمنامی به زیر خاک خوابیدن

که دیگر کس نشان از مرد گمنامی نمی‌گیرد[۱]

هجران همدانی در آرامگاه باباطاهر (عکس از مهدی بِه‌خیال).

در روزهای پایانی سال ۱۳۸۹ﻫ.ش. (۱۸اسفند) و در شلوغی و هیاهوی کوچه و بازار شاعر فخر‌الوند درگذشت. مرگ او آرام و بدون سرُوصدا و با سکوت خبری تمام شد. هجران بازمانده‌ی نسلِ قدیم‌ترِ شعرای همدان و از شاگردان علی‌محمد آزاد بود، وی در خاطره‌ای آشنایی خود را با این استاد فرزانه چنین می‌نویسد: «… با راهنمایی دوستان نزدیکم به محضر مرحوم استاد آزاد همدانی راه یافتم و از اطلاعات آن مردِ بزرگ استفاده کردم. فراموش نمی‌کنم که مرحوم آزاد به حقیر گفت‌: ببینم بچه‌جان می‌خواهی چیزی یاد بگیری؟ یا این‌که می‌خواهی جای ما را تنگ کنی؟! من با کمال ادب و فروتنی کامل عرض کردم: “خیر استاد می‌خواهم در خدمت شما باشم و کفش شما را جُفت کنم.” مرحوم آزاد تبسمی کرد و گفت: …“این شد یک حرفی.”»‌[۲]

ادامه مطلب


مهدی به‌خیال

09185455024
08132513614

mahdi.behkhial@yahoo.com

همدان، خیابان بوعلی،
سرپل یخچال،کوچه عبدل (شهید محمدی)،
کتاب مهدی

آمار بازدید
  • 0
  • 2
  • 53
  • 655,979